Psychotesty osób używających auta służbowe w pracy – zmiany 2018

Zacznijmy od tego, że na przestrzeni lat kolejne Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy, nigdy nie zawierały wyszczególnionej pozycji: kierujący autem służbowym. Dlaczego zatem osobom używającym auta służbowe w pracy zlecano badania psychologiczne – potocznie zwane psychotesty? A to dlatego, że prowadzenie auta służbowego zaliczano do prac wymagających pełnej sprawności psychoruchowej. Wymogi dotyczące badania przy takich stanowiskach są już przedstawione we wspomnianym Rozporządzeniu. Testy sprawności psychoruchowej są wówczas wymagane na badaniu wstępnym, a przy badaniu okresowym wykonywane są w zależności od wskazań lekarskich.

Warto w tym miejscu na chwilę zatrzymać się i prześledzić, jak to z tą pełną sprawnością psychoruchową i zaliczaniem do niej prowadzenia auta służbowego wyglądało w ostatnich latach. W roku 2011 Krajowi Konsultanci z Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi do prac wymagających pełnej sprawności psychoruchowej zaliczali m.in. używanie samochodu jako narzędzia pracy. Takie samo stanowisko Instytut zajął w 2014 roku w swoich zaleceniach dot. osób kierujących pojazdami. Całe obecne zamieszanie wokół psychotestów dla osób używających aut służbowych wynika z faktu, iż w najnowszych zaleceniach Instytutu w Łodzi (listopad 2018) prace na stanowiskach związanych z kierowaniem pojazdami zostały wyłączone z prac wymagających pełnej sprawności psychoruchowej. Ale to nie koniec! Konsultanci dołączyli bowiem tabelkę, gdzie m.in. wskazują na wspomniane przed chwilą prace na stanowiskach zw. z kierowaniem pojazdami. Psychotesty przeprowadza się tu w zależności od wskazań lekarskich (zarówno przy wstępnych jak i okresowych badaniach).

Podsumowując: wcześniej przy badaniach wstępnych do pracy na stanowisku, gdzie przypisane było auto służbowe, obligatoryjnie wykonywano testy sprawności psychoruchowej, a w okresowych zależało to od lekarza. Teraz natomiast zarówno przy wstępnych jak i okresowych badaniach decyzja należy do lekarza medycyny pracy. Wcześniej przy wstępnych i okresowych standardowo posyłano badanego na psychotesty, teraz wszystko w rękach lekarza.

autor: mgr Rafał Matczyński

Na podstawie:

(1) OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 4 listopada 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy

(2) Wytyczne dotyczące wymagań zdrowotnych i zakresu badań profilaktycznych dla wybranych rodzajów prac (19.11.2018)

Badania kierowców – psycholog odmówił wykonania badania psychologicznego

Czy w badaniach kierowców psycholog może odmówić wykonania badania psychologicznego? Czy jest to zgodne z prawem?
Mimo oburzenia niektórych kierowców udających się na badanie psychologiczne, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r., psycholog ma takie prawo. Dzieje się tak w dwóch przypadkach, gdy kierowca informuje o złym stanie swojego zdrowia albo o złym samopoczuciu lub stan kierowcy wskazuje, że może znajdować się on w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Co więcej, w badaniach kierowców psycholog może odmówić wykonania badania psychologicznego w trakcie jego trwania, czyli je przerwać!

Psycholog odmówił przeprowadzenia badania i co wtedy zrobić? W obu przypadkach psycholog wyznacza nowy termin badania psychologicznego kierowcy, nieprzekraczający 14 dni od daty poprzedniego terminu [1].

Zły stan zdrowia, kiepskie samopoczucie lub obecność w organizmie substancji psychoaktywnych może negatywnie wpłynąć na wyniki badania psychologicznego i skutkować otrzymaniem przez kierowcę orzeczenia negatywnego.

Literatura:
[1] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r.w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy.

Autor:
Agnieszka Matczyńska

Co robić, gdy uzyskało się negatywne orzeczenie psychologiczne?

Co robić, gdy uzyskało się negatywne orzeczenie psychologiczne? Wiemy, że badanie psychologiczne kierowcy może zakończyć się w dwojaki sposób, albo pozytywnie albo negatywnie.
Gdy badanie kończy orzeczenie pozytywne oznacza to, że psycholog stwierdza u badanego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a kierowca oddycha z ulgą na kolejne 5 lat (chyba, że jest po 60 roku życia to na 30 miesięcy!). Co zrobić jednak, gdy w efekcie badania kierowca zawodowy otrzymuje negatywne orzeczenie psychologiczne?

Negatywne orzeczenie psychologiczne oznacza, że psycholog zauważa przeszkody, które mogłyby utrudnić badanemu pracę na stanowisku kierowcy. Przeszkody te mogą dotyczyć sprawności psychomotorycznej, sprawności intelektualnej oraz zdolności poznawczych lub struktury osobowości.

Kierowca ma prawo nie zgodzić się treścią negatywnego orzeczenia psychologicznego. Co wtedy?

Powinien w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia napisać odwołanie. Odwołać może się również podmiot kierujący kierowcę na badanie. Odwołanie sporządza się na piśmie, a następnie dostarcza do psychologa, który wydał negatywne orzeczenie psychologiczne. Tenże psycholog jest zobowiązany wysłać kopię odwołania wraz z dokumentacją z badania do ośrodka medycyny pracy, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Badanie psychologiczne w trybie odwoławczym wykonuje się w ośrodku medycyny pracy [1].

Na terenie województwa wielkopolskiego odwołania można składać, w zależności od miejsca zamieszkania, w następujących jednostkach Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy:

– w Poznaniu, ul .Poznańska 55A, tel.: 61-84-67-101,
– w Kaliszu, ul. Zamkowa 18-20, tel.: 62-76-73-377,
– w Pile – Al. Wojska Polskiego 49 A, tel.: 67-21-25-521 [2].

Ponowne badanie przeprowadza się na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy Opłata za badanie psychologiczne kierowcy w zakresie psychologii transportu wynosi niezmiennie 150 zł zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia [3].

Literatura:
[1, 3] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy.
[2]     www.wcmp.pl

Autor:
mgr Agnieszka Matczyńska


Badania kierowców – negatywne orzeczenie i co dalej?

Co robić, gdy uzyskało się negatywne orzeczenie psychologiczne ze stwierdzeniem: „istnienie przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy”? O tym już wkrótce słów kilka.

Badania kierowców – czy można “oblać” psychotesty?

Czasami kierowcy zawodowi pytają “czy można “oblać” psychotesty ?” Odpowiedź brzmi: można! -tzn. można uzyskać orzeczenie psychologiczne ze stwierdzeniem: istnienie przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Jak może do tego dojść o tym poniżej słów kilka.

Przebieg badania psychologicznego (potocznie zwanego psychotechnicznego) kierowcy zawodowego nie jest efektem widzimisię danego psychologa, lecz wynika z Metodyki Przeprowadzania Badań Psychologicznych opisanej w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia (1). To właśnie tam umieszczono aspekty funkcjonowania, jakie należy poznać u kierowcy zawodowego (krótkie przybliżenie tych obszarów można znaleźć we wcześniejszym wpisie pt. ” Po co badania psychologiczne kierowców zawodowych”).

Psycholog wykorzystując rzetelne i trafne testy psychologiczne, specjalną aparaturę, wywiad i obserwację, zbiera dane na temat procesów poznawczych, osobowości i sprawności motorycznej badanego. Wszystko to po to, by stwierdzić brak dysfunkcji /lub ich istnienie/ w tych aspektach psychologicznych, które są istotne z punktu widzenia prowadzenia pojazdu.

I tak podczas badania, psycholog na podstawie zebranego materiału, może stwierdzić u osoby badanej pewne problemy, m.in:
sprawność spostrzegania lub uwagi poniżej normy,
sprawność procesów rozumienia i antycypacji poniżej normy,
zaburzenia funkcjonowania społecznego,
zaburzenia emocjonalne,
obniżoną sprawność psychomotoryczną,
cechy osobowości, które zwiększają prawdopodobieństwo prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych.

Co ważne, stwierdzenie choć jednej dysfunkcji może już stanowić podstawę do wystawienia negatywnego orzeczenia. Nie zawsze jednak tak musi być. Jeśli bowiem istnieją mechanizmy kompensujące (równoważące) jakiś obszar, w którym badany uzyskuje wyniki poniżej normy, psycholog może wystawić orzeczenie o braku przeciwwskazań. Konkretne dysfunkcje zawsze są interpretowane w odniesieniu do danej osoby, jej doświadczenia, spowodowanych dotychczas kolizji drogowych, popełnianych wykroczeń na drodze oraz specyfiki stanowiska pracy.

Literatura:
(1) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 8 lipca 2014 r.w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy

Autor: Mgr Rafał Matczyński